Bạo lực gia đình là hành vi vi phạm pháp luật, xâm hại trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, đồng thời làm suy giảm các giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của gia đình và xã hội. Nhằm tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống bạo lực gia đình, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này. Trong đó, Mục 3 (từ Điều 37 đến Điều 53) đã quy định cụ thể, toàn diện các hành vi vi phạm và chế tài xử lý tương ứng, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi bạo lực gia đình.
Trước hết, Nghị định quy định rõ các hành vi xâm hại đến sức khỏe, tính mạng của thành viên gia đình. Theo quy định tại Điều 37, hành vi đe dọa xâm hại sức khỏe, tính mạng bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng; hành vi đánh đập hoặc cố ý gây tổn hại đến sức khỏe nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Đối với các hành vi có tính chất nghiêm trọng hơn như hành hạ, ngược đãi (bắt nhịn ăn, nhịn uống, không bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu), sử dụng công cụ, phương tiện gây thương tích hoặc không thực hiện việc cấp cứu, chăm sóc người bị bạo lực gia đình, mức phạt có thể lên đến 20.000.000 đồng (khoản 3 Điều 37). Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc xin lỗi công khai, buộc chi trả chi phí khám, chữa bệnh cho nạn nhân (khoản 5 Điều 37).
Bên cạnh các hành vi bạo lực thể chất, Nghị định cũng quy định cụ thể các hành vi bạo lực tinh thần, xâm phạm danh dự, nhân phẩm của thành viên gia đình. Theo Điều 39, hành vi lăng mạ, chì chiết hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm có thể bị xử phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; trường hợp tiết lộ, phát tán thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm thì mức phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Đồng thời, người vi phạm bị buộc xin lỗi công khai và thu hồi các tài liệu, thông tin đã phát tán (khoản 3 Điều 39).
Một nội dung đáng chú ý là việc nhận diện và xử lý các hành vi gây áp lực tâm lý, cô lập thành viên gia đình. Điều 40 quy định xử phạt đối với hành vi ngăn cản quan hệ xã hội hợp pháp, phân biệt đối xử, cưỡng ép học tập quá sức với mức phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Các hành vi có tính chất nghiêm trọng hơn như cưỡng ép chứng kiến bạo lực, cưỡng ép tiếp nhận nội dung kích thích bạo lực bị xử phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng; hành vi cô lập, giam cầm thành viên gia đình có thể bị xử phạt đến 30.000.000 đồng (khoản 3 Điều 40). Các biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng bao gồm buộc xin lỗi công khai theo yêu cầu của người bị bạo lực (khoản 5 Điều 40).
Đối với hành vi bạo lực tình dục trong gia đình, Điều 41 quy định mức xử phạt từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với các hành vi cưỡng ép tiếp nhận nội dung khiêu dâm, cưỡng ép thực hiện hành vi tình dục trái ý muốn nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là quy định có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể và nhân phẩm của các thành viên trong gia đình.
Nghị định cũng quy định xử lý các hành vi vi phạm nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trong gia đình. Theo Điều 38, hành vi bỏ mặc, không chăm sóc các đối tượng yếu thế như phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em có thể bị xử phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Điều 43 quy định phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, nuôi dưỡng, đồng thời buộc thực hiện nghĩa vụ theo quy định của pháp luật (khoản 2 Điều 43).
Đáng chú ý, Nghị định đã bổ sung quy định cụ thể về hành vi bạo lực kinh tế. Theo Điều 44, các hành vi như chiếm đoạt tài sản, hủy hoại tài sản, cưỡng ép lao động hoặc kiểm soát tài chính nhằm tạo sự lệ thuộc có thể bị xử phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng. Đồng thời, người vi phạm bị buộc trả lại tài sản hoặc khôi phục tình trạng ban đầu đối với tài sản bị xâm hại (khoản 2 Điều 44).
Ngoài ra, Nghị định còn điều chỉnh các hành vi cản trở quyền và nghĩa vụ trong quan hệ gia đình. Theo Điều 42, hành vi ngăn cản quyền thăm nom, chăm sóc giữa các thành viên gia đình bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Điều 45 quy định mức phạt lên đến 30.000.000 đồng đối với hành vi cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.
Đối với các hành vi liên quan đến việc phát hiện, tố giác và xử lý bạo lực gia đình, Nghị định quy định rõ trách nhiệm của cá nhân, tổ chức. Theo Điều 48, hành vi không báo tin, dung túng hoặc không xử lý đúng quy định có thể bị xử phạt từ 1.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Đồng thời, Điều 46 quy định xử phạt nghiêm đối với hành vi đe dọa, trả thù người tố giác hoặc người hỗ trợ nạn nhân, với mức phạt lên đến 20.000.000 đồng, kèm theo biện pháp khắc phục hậu quả.
Bên cạnh đó, Nghị định còn xử lý các hành vi kích động, xúi giục bạo lực gia đình (Điều 47), sử dụng thông tin kích động bạo lực (Điều 49), tiết lộ thông tin về nạn nhân và người tố giác (Điều 50), cũng như các hành vi lợi dụng hoạt động phòng, chống bạo lực gia đình để trục lợi (Điều 51). Đối với các vi phạm nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép hoặc buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp.
Đối với các cơ sở cung cấp dịch vụ trợ giúp phòng, chống bạo lực gia đình, Điều 52 quy định xử phạt từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi hoạt động không đúng phạm vi hoặc không đăng ký theo quy định. Đồng thời, Điều 53 quy định xử phạt đối với hành vi vi phạm quyết định cấm tiếp xúc, nhằm bảo đảm an toàn cho người bị bạo lực gia đình.
Có thể thấy, Nghị định số 282/2025/NĐ-CP đã xây dựng một hệ thống quy định tương đối đầy đủ, bao quát các dạng hành vi bạo lực gia đình cả về thể chất, tinh thần, kinh tế và tình dục, đồng thời xác lập cơ chế xử lý rõ ràng, nghiêm minh. Việc quy định cụ thể các mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và trách nhiệm của các chủ thể liên quan góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống bạo lực gia đình.
File đính kèm: Nghị định 282/2025/NĐ-CP
