Ngày 29/5/2026, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) tại phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh. Hội thảo do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc — Tổ trưởng Tổ soạn thảo dự án Luật — chủ trì, với sự tham dự của đại diện ngành Tư pháp địa phương, công chức cấp xã và đội ngũ hòa giải viên cơ sở. Đây là một trong những bước quan trọng trong tiến trình hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình Chính phủ vào tháng 6/2026.
Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã có hiệu lực thi hành hơn 12 năm. Trong quá trình triển khai, văn bản luật này cùng hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo lập cơ sở pháp lý tương đối đầy đủ, toàn diện, giúp hoạt động hòa giải đi vào nền nếp và phát huy hiệu quả. Nhiều mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng dân cư đã được giải quyết kịp thời ngay tại cơ sở, góp phần hạn chế tình trạng khiếu kiện kéo dài, giảm tải áp lực cho các cơ quan tư pháp và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong bối cảnh mới và đặc biệt là chủ trương tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, không còn đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn. Điều đó đặt ra yêu cầu tất yếu phải nghiên cứu, sửa đổi toàn diện văn bản luật này.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội khóa XVI. Bộ Tư pháp được giao chủ trì soạn thảo, với tiến độ trình Chính phủ trong tháng 6/2026 và Chính phủ sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc Phát biểu khai mạc hội thảo
Đáng chú ý, các chính sách của dự thảo Luật đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 134/NQ-CP ngày 21/5/2026, thể hiện sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của Chính phủ đối với công tác xây dựng pháp luật trong lĩnh vực hòa giải cơ sở.
Dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) được xây dựng gồm 5 chương, 35 điều. Tại hội thảo, các đại biểu tập trung góp ý vào năm nhóm chính sách cốt lõi sau đây:
- Bổ sung quy định về chỉ định hòa giải viên và hoàn thiện quy chế về quyền, nghĩa vụ của hòa giải viên ở cơ sở — nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp và trách nhiệm của đội ngũ thực hiện nhiệm vụ hòa giải.
- Xác định rõ phạm vi tham gia, quyền và nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải — khắc phục bất cập hiện hành trong việc xác định tư cách pháp lý của chủ thể hỗ trợ hòa giải.
- Quy định về yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành ở cơ sở — tạo giá trị pháp lý cho kết quả hòa giải, bảo đảm tính thi hành trên thực tế.
- Ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở — hiện đại hóa phương thức thực hiện hòa giải, phù hợp với tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
- Quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở — phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Một trong những điểm nổi bật của hội thảo là sự tham gia tích cực của các hòa giải viên cơ sở — đội ngũ trực tiếp chịu tác động của dự án luật. Ý kiến từ đại diện ngành Tư pháp địa phương, công chức cấp xã và hòa giải viên đã phản ánh sát thực tiễn hoạt động hòa giải tại cộng đồng, cung cấp cơ sở thực tiễn phong phú cho Ban soạn thảo.
Ông Bùi Huy Mao, Hoà giải viên tổ hoà giải khu Bãi Cháy 2, phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh tham gia ý kiến tại Hội thảo
Bà Trần Thị Kim Thuỷ, tổ trưởng tổ hoà giải khu Bãi Cháy 5A, phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh tham gia ý kiến tại Hội thảo.
Các đại biểu tập trung đề xuất làm rõ hơn địa vị pháp lý, quyền, nghĩa vụ và vai trò của người được mời tham gia hòa giải — một vấn đề còn bỏ ngỏ trong quy định hiện hành, dẫn đến không ít vướng mắc khi triển khai tại địa phương. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết phải có cơ chế pháp lý rõ ràng để bảo đảm hiệu lực thi hành của kết quả hòa giải thành, tránh tình trạng các bên không thực hiện cam kết đã thỏa thuận.
Đồng chí Nguyễn Chính Nghĩa, tỉnh Quảng Ninh phát biểu ý kiến
Đồng chí Vũ Thị Như Trang, Phó Giám đốc tỉnh Tuyên Quang phát biểu ý kiến
Đồng chí Vũ Đắc Tưởng , Phó Chủ tịch phường Hồng Gai, tỉnh Quảng Ninh
phát biểu ý kiến.
Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá cao các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và sát với thực tiễn của các đại biểu, khẳng định đây là cơ sở quan trọng để Ban soạn thảo tiếp thu, nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo luật. Ông nhấn mạnh yêu cầu dự thảo Luật phải vừa khắc phục những bất cập của pháp luật hiện hành, vừa thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy dân chủ, xây dựng Nhà nước pháp quyền, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc Kết luận tại hội thảo
Hội thảo tại Quảng Ninh là một mắt xích quan trọng trong quy trình tham vấn rộng rãi trước khi dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) được trình Quốc hội. Việc lấy ý kiến trực tiếp từ đội ngũ hòa giải viên cơ sở — những người gánh vác nhiệm vụ giải quyết mâu thuẫn ngay tại cộng đồng — thể hiện phương pháp xây dựng pháp luật theo hướng thực tiễn, lấy người dân làm trung tâm.
Khi được thông qua đúng lộ trình tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10/2026), Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) sẽ đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy lập pháp về hòa giải cộng đồng, đưa thiết chế hòa giải ở cơ sở thích ứng với mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới và yêu cầu của quản trị nhà nước hiện đại.
