Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng phát triển, quan hệ tiêu dùng diễn ra ngày càng đa dạng, phức tạp, việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng đã trở thành yêu cầu khách quan, cấp thiết. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV thông qua ngày 20/6/2023, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2024, là văn bản pháp luật quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; trách nhiệm của cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đây là công cụ pháp lý quan trọng giúp người dân chủ động bảo vệ mình trước các hành vi vi phạm trong hoạt động mua bán, sử dụng hàng hóa, dịch vụ.
Theo quy định của Luật, người tiêu dùng được bảo đảm các quyền cơ bản như: quyền được an toàn về tính mạng, sức khỏe, tài sản khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ; quyền được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời về nguồn gốc, xuất xứ, giá cả, chất lượng, công dụng của hàng hóa, dịch vụ; quyền được lựa chọn hàng hóa, dịch vụ phù hợp với nhu cầu; quyền được góp ý kiến, khiếu nại, tố cáo, khởi kiện và yêu cầu bồi thường thiệt hại khi quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm; quyền được tư vấn, hỗ trợ và tham gia vào các hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo quy định pháp luật.
Bên cạnh việc ghi nhận quyền của người tiêu dùng, Luật cũng quy định rõ nghĩa vụ của người tiêu dùng trong việc kiểm tra hàng hóa trước khi nhận, sử dụng hàng hóa, dịch vụ đúng mục đích, đúng hướng dẫn; thông báo kịp thời cho tổ chức, cá nhân kinh doanh hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện hàng hóa, dịch vụ không bảo đảm an toàn, chất lượng, gây thiệt hại hoặc có nguy cơ gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình và của cộng đồng.
Đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ, Luật đặt ra yêu cầu cao về trách nhiệm pháp lý và đạo đức kinh doanh. Theo đó, các tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực, đầy đủ cho người tiêu dùng; bảo đảm chất lượng, số lượng, tính an toàn của hàng hóa, dịch vụ theo cam kết; tiếp nhận, giải quyết kịp thời, thỏa đáng các phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng; bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật khi có hành vi vi phạm gây thiệt hại cho người tiêu dùng.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng quy định cụ thể về các phương thức giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh, bao gồm: thương lượng, hòa giải, trọng tài và khởi kiện tại Tòa án. Các quy định này tạo điều kiện để người tiêu dùng lựa chọn phương thức phù hợp, bảo đảm quyền tiếp cận công lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách hiệu quả, tiết kiệm thời gian, chi phí.
Đặc biệt, trong bối cảnh thương mại điện tử, mua sắm trực tuyến, giao dịch trên nền tảng số ngày càng phổ biến, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh các quan hệ tiêu dùng mới, bảo vệ người tiêu dùng trước các hành vi gian lận, cung cấp thông tin sai lệch, xâm phạm dữ liệu cá nhân, cũng như các rủi ro phát sinh từ hoạt động kinh doanh trên không gian mạng.
File đính kèm: Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
