Theo Nghị định số 168/2026/NĐ-CP của Chính phủ, từ ngày 1/7/2026, nhiều chính sách quan trọng về dân số và phát triển sẽ chính thức được triển khai trên toàn quốc, tập trung vào hỗ trợ sinh con, sàng lọc bệnh bẩm sinh, chăm sóc người cao tuổi và chế độ cho cộng tác viên dân số.
1. Nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai
Phụ nữ sinh con thứ hai sẽ được hưởng chế độ nghỉ thai sản theo quy định tại Điều 2 Nghị định 168/2026/NĐ-CP. Thủ tục giải quyết và chi trả thực hiện theo quy định pháp luật về bảo hiểm xã hội hiện hành.
2. Hỗ trợ tài chính khi sinh con
Chính sách hỗ trợ kinh phí khi sinh con được quy định tại Điều 31 Nghị định168/2026/NĐ-CP. Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu sẽ căn cứ dữ liệu từ hệ thống đăng ký khai sinh, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID để quyết định và chi trả hỗ trợ cùng thời điểm đăng ký khai sinh.
Thời gian áp dụng:
- Từ 1/7/2026: Áp dụng cho phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người.
- Từ 1/1/2027: Áp dụng cho các đối tượng khác theo quy định tại điểm b2, c3 Khoản 1 Điều 3.
3. Chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng
Các quy định về chăm sóc người cao tuổi tại nhà và tại cộng đồng được thực hiện theo Điều 4, 5, 6, 7, 8 Nghị định 168/2026/NĐ-CP, kết hợp với hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.
4. Khám sàng lọc bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh
Đây là một trong những chính sách được quan tâm nhất. Theo Điều 9 và Điều 10 Nghị định 168/2026/NĐ-CP:
- Sở Y tế các tỉnh đang xây dựng và trình UBND tỉnh phê duyệt định mức kinh tế – kỹ thuật để xây dựng giá gói dịch vụ sàng lọc.
- Trong thời gian chờ phê duyệt giá, mức hỗ trợ theo chi phí thực tế nhưng tối đa 900.000 đồng/trường hợp sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng/trường hợp sàng lọc sơ sinh.
- Hỗ trợ được chi trực tiếp cho cơ sở y tế (không chi trả cho cá nhân người dân).
Lộ trình triển khai:
- Từ 1/7/2026 đến 31/12/2026: Phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, bảo trợ xã hội; xã vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo được hỗ trợ miễn phí gói dịch vụ.
- Từ 1/1/2027: Toàn bộ phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh trên toàn quốc được hưởng hỗ trợ gói sàng lọc.
Nguồn kinh phí giai đoạn sau do Ngân sách nhà nước chi từ Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
5. Chế độ cho cộng tác viên dân số
Theo Điều 11 Nghị định 168/2026/NĐ-CP, kinh phí chi trả thù lao hàng tháng cho cộng tác viên dân số do ngân sách địa phương bảo đảm. Trường hợp mức thù lao mới cao hơn hiện hưởng, cộng tác viên tiếp tục nhận mức cũ đến hết năm 2026; phần chênh lệch sẽ được chi trả vào năm 2027.
Nghị định 168/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc thực hiện Chiến lược Dân số Việt Nam, góp phần nâng cao chất lượng dân số, hỗ trợ gia đình và bảo vệ sức khỏe thế hệ tương lai. Các địa phương đang khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể để đảm bảo chính sách sớm đi vào cuộc sống.
