Để đảm bảo tính thống nhất và minh bạch trong việc thực thi Luật Đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa qua đã ban hành văn bản hợp nhất các Nghị định hướng dẫn thi hành. Đây là bộ “cẩm nang” pháp lý quan trọng, tác động sâu rộng đến mọi mặt của quản lý và sử dụng đất đai, từ phân loại đất, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số đến các thủ tục hành chính và thu hồi đất.
Hợp nhất đa tầng để thống nhất thực hiện
Văn bản hợp nhất này được xây dựng trên cơ sở Nghị định số 102/2024/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung bởi các Nghị định quan trọng khác như Nghị định 175/2024/NĐ-CP, Nghị định 151/2025/NĐ-CP và Nghị định 226/2025/NĐ-CP,. Việc hợp nhất này giúp các cơ quan quản lý và người dân dễ dàng tra cứu, áp dụng các quy định đã được cập nhật mới nhất, tránh tình trạng chồng chéo văn bản.
Chi tiết hóa các loại đất: Cơ sở để quản lý chính xác
Văn bản quy định rất cụ thể về việc phân loại đất, làm cơ sở cho việc xác định nghĩa vụ tài chính và quyền hạn của người sử dụng đất.
- Nhóm đất nông nghiệp: Bao gồm đất trồng lúa (chuyên trồng lúa và đất trồng lúa còn lại), đất trồng cây lâu năm, đất rừng (đặc dụng, phòng hộ, sản xuất), đất nuôi trồng thủy sản và đất chăn nuôi tập trung,,,.
- Nhóm đất phi nông nghiệp: Quy định chi tiết từ đất ở (nông thôn và đô thị), đất xây dựng trụ sở, đất quốc phòng – an ninh đến đất xây dựng các công trình sự nghiệp y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao,,,. Đặc biệt, văn bản cũng hướng dẫn cách xác định loại đất trong trường hợp người sử dụng đất không có giấy tờ hoặc giấy tờ không khớp với hiện trạng sử dụng,.
Chính sách đất đai mang tính nhân văn cho đồng bào dân tộc thiểu số
Một trong những điểm sáng của văn bản là các quy định hỗ trợ đất đai cho cá nhân là người dân tộc thiểu số. Theo đó, những trường hợp không còn đất ở sẽ được giao đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở và được miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức. Nếu thiếu đất nông nghiệp (ít hơn 50% hạn mức), địa phương sẽ tiếp tục giao đất trong hạn mức để đảm bảo sinh kế. Trách nhiệm rà soát và lập phương án hỗ trợ này được phân cấp mạnh mẽ về cho Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã thực hiện hằng năm,.
Mở rộng cơ hội cho đầu tư nước ngoài gắn với an ninh quốc gia
Các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được phép nhận chuyển nhượng vốn đầu tư là giá trị quyền sử dụng đất trong một số trường hợp nhất định. Tuy nhiên, để đảm bảo an ninh, đối với các khu vực “nhạy cảm” như xã biên giới, ven biển, đặc khu hoặc các khu vực ảnh hưởng đến quốc phòng, việc giao đất, cho thuê đất hoặc nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất phải có ý kiến đồng ý bằng văn bản của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an,,.
Cải cách hành chính: Ưu tiên nộp hồ sơ trực tuyến và “Một cửa”
Người dân và tổ chức có thể linh hoạt lựa chọn phương thức nộp hồ sơ: trực tiếp, qua bưu chính, hoặc trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia/cấp tỉnh. Thời gian giải quyết được quy định nghiêm ngặt: nếu hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản trong tối đa 02 ngày làm việc. Đối với các vùng khó khăn, xã miền núi, biên giới hoặc đặc khu, thời gian thực hiện thủ tục được phép tăng thêm 10 ngày để phù hợp với điều kiện thực tế.
Siết chặt quản lý, thu hồi đất vi phạm
Văn bản hợp nhất quy định rõ trình tự thu hồi đất do vi phạm pháp luật. Đáng chú ý, các trường hợp không đưa đất vào sử dụng trong 12 tháng liên tục hoặc chậm tiến độ sử dụng đất 24 tháng so với dự án đầu tư sẽ bị xử lý nghiêm,. Nếu sau thời gian gia hạn (tối đa 24 tháng) mà vẫn chưa đưa đất vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi đất mà không bồi thường,.
Sử dụng đất đa mục đích và lấn biển
Quy định mới cho phép sử dụng đất kết hợp đa mục đích (như đất nông nghiệp kết hợp thương mại, dịch vụ) nhưng diện tích kết hợp không được quá 50% diện tích mục đích chính và phải nộp tiền thuê đất hằng năm cho phần diện tích này,. Ngoài ra, hoạt động lấn biển cũng được quy định chặt chẽ từ khâu quy hoạch đến nghiệm thu, yêu cầu phải dành quỹ đất cho các công trình hạ tầng công cộng và lối đi xuống biển cho người dân,.
Văn bản hợp nhất này không chỉ là công cụ quản lý của Nhà nước mà còn là lá chắn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp, thúc đẩy thị trường đất đai vận hành minh bạch và hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.
File đính kèm:
