Chiều 12/3, tại Hà Nội, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý tổ chức Hội nghị tham vấn về hồ sơ chính sách Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Đại diện Sở Tư pháp tỉnh Quảng Ninh – đồng chí Đặng Bá Bắc, Phó Giám đốc Sở – tham dự Hội nghị.
Quang cảnh Hội nghị
Sau hơn 12 năm triển khai thi hành, Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động hòa giải trong cộng đồng dân cư. Công tác hòa giải ở cơ sở đạt nhiều kết quả tích cực; nhiều mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong nhân dân được giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở, góp phần hạn chế khiếu kiện kéo dài, giảm áp lực cho các cơ quan tư pháp, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ gìn an ninh, trật tự và ổn định xã hội.
Tuy nhiên, qua quá trình thực hiện, một số quy định của Luật đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung. Trong đó, quy định về giá trị pháp lý của kết quả hòa giải thành chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến số vụ việc hòa giải thành được Tòa án ra quyết định công nhận còn rất ít.
Để khắc phục những vướng mắc trên, Bộ Tư pháp đã đề xuất 5 nhóm chính sách lớn đưa vào dự thảo Luật sửa đổi, gồm: hoàn thiện cơ chế lựa chọn và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở; xác định rõ địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ của người được mời tham gia hòa giải; nâng cao giá trị pháp lý của kết quả hòa giải thành; thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải; phân định rõ và đề cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở.
Tại Hội nghị, đồng chí Đặng Bá Bắc – Phó Giám đốc Sở Tư pháp Quảng Ninh – cơ bản thống nhất với các nhóm chính sách được đề xuất trong báo cáo. Từ thực tiễn triển khai Luật Hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, đồng chí cho rằng việc sửa đổi Luật là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu mới của quản lý xã hội và sự phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn hiện nay.
Đồng chí Đặng Bá Bắc – Phó Giám đốc Sở Tư pháp Quảng Ninh phát biểu
Đồng chí cũng đóng góp nhiều ý kiến cụ thể nhằm hoàn thiện dự thảo Luật. Theo đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức và quản lý hoạt động hòa giải ở cơ sở, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Luật cần làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải, nhất là vai trò của UBND cấp xã trong việc tổ chức, quản lý và hỗ trợ hoạt động của các tổ hòa giải; đồng thời quy định rõ trách nhiệm phối hợp của Tòa án nhân dân trong việc hướng dẫn, công nhận kết quả hòa giải thành và hỗ trợ bồi dưỡng nghiệp vụ cho hòa giải viên.
Bên cạnh đó, cần bổ sung các quy định phù hợp với đặc thù địa bàn biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, như cơ chế lựa chọn linh hoạt hòa giải viên là người có uy tín trong cộng đồng, già làng, trưởng bản hoặc người am hiểu phong tục, tập quán; đồng thời có chính sách khuyến khích, hỗ trợ đội ngũ này tham gia công tác hòa giải.
Đồng chí cũng đề xuất nâng cao chất lượng hoạt động hòa giải trong bối cảnh đô thị hóa nhanh bằng việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải; đồng thời tạo cơ chế để luật gia, luật sư và các chuyên gia pháp lý tham gia hỗ trợ hoạt động hòa giải ở cơ sở.
Ngoài ra, cần thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác hòa giải thông qua việc xây dựng cơ sở dữ liệu, số hóa hồ sơ hòa giải, tổ chức tập huấn trực tuyến cho hòa giải viên; đồng thời có cơ chế bảo đảm nguồn kinh phí phù hợp để các giải pháp này có thể triển khai hiệu quả trong thực tiễn.
Hội nghị tham vấn là bước quan trọng trong quá trình hoàn thiện hồ sơ chính sách xây dựng Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Những ý kiến đóng góp từ thực tiễn của các bộ, ngành, địa phương, trong đó có tỉnh Quảng Ninh, sẽ là cơ sở để cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật theo hướng đồng bộ, khả thi.
Đối với tỉnh Quảng Ninh, việc sửa đổi Luật được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn để nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở, nhất là trong bối cảnh địa phương có địa bàn rộng, nhiều khu vực miền núi, biên giới và quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh. Khi các cơ chế, chính sách đối với hòa giải viên được hoàn thiện và việc ứng dụng công nghệ thông tin được đẩy mạnh, hoạt động hòa giải tại cơ sở sẽ ngày càng phát huy vai trò giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cộng đồng dân cư, góp phần giữ vững ổn định xã hội và xây dựng đời sống pháp luật trên địa bàn tỉnh.
