Bộ Tư pháp vừa ban hành Tài liệu nghiệp vụ hướng dẫn đánh giá, công nhận xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật – một tài liệu quan trọng, chi tiết và thiết thực hỗ trợ các địa phương triển khai Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg ngày 04/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư số 15/2025/TT-BTP ngày 11/9/2025 của Bộ Tư pháp (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026).
1. Mục đích và ý nghĩa của tài liệu
Tài liệu được biên soạn nhằm giúp cán bộ, công chức cấp xã, Sở Tư pháp và các cơ quan liên quan nắm vững nội dung, điểm mới và cách thức thực hiện đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật trong bối cảnh tinh gọn bộ máy hành chính, tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 02 cấp (tỉnh và xã).
Tài liệu nhấn mạnh vai trò của chính quyền cấp xã – cấp gần dân nhất, sát dân nhất – trong việc tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân, góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa từ cơ sở.
2. Cấu trúc chính của tài liệu
Tài liệu được chia thành 3 phần rõ ràng, logic:
Phần I: Sự cần thiết, mục đích, ý nghĩa của việc ban hành Quyết định 27/2025/QĐ-TTg và Thông tư 15/2025/TT-BTP
- Phân tích cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.
- Chỉ ra những hạn chế của Quyết định cũ (25/2021/QĐ-TTg) và lý do phải sửa đổi, bổ sung.
Phần II: Nội dung cơ bản và điểm mới của Quyết định & Thông tư
- Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng.
- 03 nguyên tắc thực hiện (lấy người dân làm trung tâm; công khai, minh bạch, dân chủ, khách quan; gắn với phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng Nhà nước pháp quyền).
- Tiêu chí mới: chỉ còn 03 tiêu chí – 14 chỉ tiêu (tập trung vào lĩnh vực Tư pháp).
- Điều kiện công nhận, thẩm quyền (Chủ tịch UBND tỉnh quyết định), trình tự thủ tục đơn giản hóa.
- Trách nhiệm của các cơ quan từ Bộ Tư pháp đến UBND cấp xã.
Phần III: Hướng dẫn cách đánh giá các tiêu chí, chỉ tiêu
- Hướng dẫn chi tiết từng chỉ tiêu thuộc 3 tiêu chí:
- Tiêu chí 1: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (3 chỉ tiêu).
- Tiêu chí 2: Tiếp cận thông tin, phổ biến giáo dục pháp luật (7 chỉ tiêu).
- Tiêu chí 3: Hòa giải ở cơ sở (4 chỉ tiêu).
- Cách tính tỷ lệ % đạt chuẩn (phần lớn yêu cầu đạt 100%), kèm ví dụ minh họa cụ thể và lưu ý thực hiện.
3. Những điểm mới nổi bật
- Tinh gọn, định lượng tối đa, loại bỏ trùng lắp với các bộ tiêu chí khác (nông thôn mới, đô thị văn minh, PAR INDEX…).
- Bỏ chấm điểm, chuyển sang đánh giá “Đạt/Không đạt” theo 25 nội dung cụ thể tại Phụ lục I Thông tư 15.
- Thẩm quyền chuyển lên cấp tỉnh; bỏ Hội đồng đánh giá cấp huyện.
- Tăng phân cấp cho địa phương về thời gian lấy số liệu và quy trình nội bộ/điện tử.
- Nhấn mạnh đánh giá sự hài lòng của người dân (ít nhất 20% xã đạt chuẩn năm trước).
- Gắn kết chặt chẽ với tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.
4. Giá trị thực tiễn
Tài liệu là cẩm nang nghiệp vụ giúp:
- Cấp xã tự đánh giá chính xác, lập hồ sơ đúng quy trình, tránh hình thức.
- Sở Tư pháp thẩm định nhanh chóng, khoa học.
- Địa phương xây dựng quy trình điện tử, ứng dụng công nghệ số.
- Nâng cao chất lượng thực thi pháp luật tại cơ sở, góp phần xây dựng chính quyền gần dân, vì dân.
Tài liệu được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu, kèm nhiều ví dụ thực tế, mẫu biểu (Phụ lục II) và căn cứ pháp lý rõ ràng, rất thuận lợi cho công chức cấp xã – những người trực tiếp thực hiện.
“Tài liệu nghiệp vụ hướng dẫn đánh giá, công nhận xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật” là tài liệu không thể thiếu để các địa phương triển khai hiệu quả Quyết định 27/2025/QĐ-TTg và Thông tư 15/2025/TT-BTP từ năm 2026. Việc nghiên cứu, tập huấn và áp dụng nghiêm túc tài liệu này sẽ góp phần quan trọng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở, bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của nhân dân.
File đính kèm:
