Ngày 14/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 18/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nghị định nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp. Nghị định gồm 6 chương, 18 điều, 01 phụ lục:

Chương I: Sửa đổi, bổ sung các Nghị định trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp

Chương II: Sửa đỏi, bổ sung các Nghị định trong lĩnh vực thi hành án dân sự, Thừa phát lại

Chương III: Sửa đổi, bổ sung Nghị định trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm

Chương IV: Sửa đổi, bổ sung Nghị định trong lĩnh vực hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương V: Sửa đổi, bổ sung các Nghị định trong lĩnh vực hành chính tư pháp

Chương VI: Tổ chức thi hành

Phụ lục: Mẫu số 01: Văn bản đề nghị hỗ trợ chí phí tư vấn pháp luật; Mẫu số 08a: Sổ đăng ký thế chấp

Nghị định số 18/2026/NĐ-CP đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp. Một trong những nội dung quan trọng là quy định không yêu cầu xuất trình hoặc nộp bản giấy đối với các giấy tờ, tài liệu đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành có kết nối, chia sẻ. Thay vào đó, cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm khai thác dữ liệu để giải quyết thủ tục hành chính. Quy định này được áp dụng trong nhiều lĩnh vực như đăng ký hộ tịch (khai sinh, kết hôn…), đăng ký biện pháp bảo đảm và các thủ tục hành chính tư pháp khác, qua đó góp phần giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian và chi phí thực hiện.

Bên cạnh đó, Nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm theo hướng tăng cường tái sử dụng thông tin, dữ liệu và cắt giảm thành phần hồ sơ không cần thiết. Việc khai thác dữ liệu để thay thế giấy tờ bản giấy được đẩy mạnh, đặc biệt đối với thủ tục đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất. Đồng thời, Nghị định bãi bỏ thủ tục cấp bản sao văn bản chứng nhận đăng ký biện pháp bảo đảm bằng tàu bay do chưa phát sinh nhu cầu thực tế và đã có cơ chế cung cấp thông tin khác phù hợp.

Nghị định cũng điều chỉnh một số điều kiện kinh doanh và trình tự giải quyết thủ tục trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp. Theo đó, quy trình cấp và cấp lại Giấy đăng ký hoạt động trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp được sửa đổi; các điều kiện, thủ tục liên quan đến hoạt động hành chính tư pháp, thi hành án dân sự được rà soát, hoàn thiện; đồng thời bãi bỏ hoặc thay thế những quy định không còn phù hợp với thực tiễn và yêu cầu chuyển đổi số. Những thay đổi này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch hơn cho hoạt động của tổ chức, cá nhân.

Ngoài ra, một trong những điểm mới mang tính đột phá là việc cải cách thủ tục hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật cho doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm giảm gánh nặng hồ sơ, giấy tờ và rút ngắn quy trình thực hiện thủ tục hành chính.

Trước đây, theo quy định tại Nghị định số 55/2019/NĐ-CP ngày 24/6/2019, doanh nghiệp khi đề nghị hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật phải thực hiện hai thủ tục hành chính riêng biệt: (i) đề nghị cơ quan nhà nước xem xét, chấp thuận trước khi tư vấn; và (ii) đề nghị thanh toán sau khi tư vấn hoàn thành. Hồ sơ yêu cầu nộp nhiều loại giấy tờ như bản chụp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, văn bản xác định loại hình doanh nghiệp, hợp đồng dịch vụ tư vấn, hóa đơn tài chính, văn bản tư vấn pháp luật… dẫn đến quy trình kéo dài, nhiều lần nộp hồ sơ và gây khó khăn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nghị định số 18/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định số 55/2019/NĐ-CP, đơn giản hóa cơ bản hồ sơ và quy trình thực hiện thủ tục hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật: doanh nghiệp sau khi hoàn thành thỏa thuận dịch vụ tư vấn pháp luật chỉ cần nộp một lần hồ sơ tại một đầu mối duy nhất, gồm:

• Văn bản đề nghị hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật theo mẫu thống nhất;

• Văn bản tư vấn pháp luật, gồm một bản đầy đủ và một bản đã loại bỏ các thông tin về bí mật kinh doanh.

Quy trình giải quyết cũng được rút gọn: trong 10 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ hợp lệ, Sở Tư pháp thẩm định và trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật. Doanh nghiệp chỉ nộp hồ sơ một lần thông qua Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Về mức hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật, Nghị định 18/2026/NĐ-CP giữ ổn định các mức hỗ trợ đã có:

• Doanh nghiệp siêu nhỏ: hỗ trợ 100% chi phí tư vấn pháp luật, tối đa 3 triệu đồng/năm;

• Doanh nghiệp nhỏ: hỗ trợ tối đa 30% chi phí, tối đa 5 triệu đồng/năm;

• Doanh nghiệp vừa: hỗ trợ tối đa 10% chi phí, tối đa 10 triệu đồng/năm.

Một điểm mới quan trọng là trao quyền chủ động cho địa phương: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể quyết định mức hỗ trợ cao hơn mức cơ bản nêu trên, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp trong từng địa bàn.

Việc cắt giảm thành phần hồ sơ, hợp nhất quy trình thành một thủ tục duy nhất, phân cấp mạnh cho chính quyền cấp tỉnh và áp dụng khai thác dữ liệu số đã góp phần giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian giải quyết và nâng cao khả năng tiếp cận chính sách hỗ trợ pháp lý của doanh nghiệp, chuyển tư duy từ “kiểm soát hồ sơ” sang “hỗ trợ thực chất”.

File đính kèm:

(Nghị định số 18/2026/NĐ-CP) Sửa đổi, bổ sung một số nghị định để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp.pdf