Từ ngày 15/2/2026, Thông tư số 66/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng chính thức có hiệu lực, quy định các yêu cầu về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với tàu du lịch ngủ đêm, nhà hàng nổi, khách sạn nổi hoạt động trên đường thủy nội địa.

Trong bối cảnh hoạt động du lịch đường thủy ngày càng phát triển mạnh mẽ, đặc biệt tại các địa phương có lợi thế về sông, vịnh, biển như Quảng Ninh, việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng chặt chẽ, đồng bộ và tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế là yêu cầu cấp thiết. Thông tư 66/2025/TT-BXD vì vậy không chỉ là văn bản quy định kỹ thuật đơn thuần, mà còn là công cụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm an toàn cho du khách và bảo vệ môi trường sinh thái.

Thiết lập tiêu chuẩn kỹ thuật chặt chẽ, loại bỏ dần phương tiện tiềm ẩn rủi ro

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là việc quy định rõ các yêu cầu về vật liệu và tiêu chuẩn kỹ thuật đối với tàu du lịch lưu trú. Theo đó, các phương tiện phải được đóng bằng các vật liệu bảo đảm độ bền và an toàn như thép, nhôm, vật liệu composite (chất dẻo cốt sợi thủy tinh), bê tông cốt thép… và phải đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phân cấp, đóng phương tiện thủy nội địa.

Đặc biệt, Thông tư quy định không đóng mới hoặc hoán cải tàu vỏ gỗ để sử dụng làm tàu du lịch ngủ đêm, nhà hàng nổi, khách sạn nổi. Đây là điểm mới mang tính định hướng rõ rệt, nhằm loại bỏ dần các phương tiện có nguy cơ mất an toàn cao, nhất là trong điều kiện khai thác dài ngày, chở nhiều hành khách và chịu tác động của thời tiết, môi trường nước biển.

Quy định này cho thấy cơ quan quản lý đã chuyển từ tư duy “chấp nhận tồn tại” sang “chuẩn hóa và nâng cấp”, hướng tới xây dựng đội tàu du lịch hiện đại, an toàn và bền vững hơn.

Đặt an toàn hành khách làm trung tâm trong mọi tình huống

Không chỉ kiểm soát từ “phần cứng” của phương tiện, Thông tư còn đi sâu vào các yêu cầu cụ thể nhằm bảo đảm an toàn cho hành khách trong suốt quá trình hoạt động.

Theo đó, các tàu phải được trang bị hệ thống truyền thanh công cộng, có khả năng thông báo bằng tiếng Việt và tiếng Anh trong trường hợp có khách quốc tế. Đây là yêu cầu quan trọng, giúp nâng cao khả năng hướng dẫn, cảnh báo trong các tình huống khẩn cấp, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng phục vụ.

Bên cạnh đó, hệ thống thoát nạn được quy định chặt chẽ hơn. Hành lang trên tàu phải được bố trí thiết bị chỉ dẫn lối thoát nạn bằng ánh sáng hoặc vật liệu phát quang, giúp hành khách dễ dàng nhận biết ngay cả trong điều kiện thiếu ánh sáng hoặc mất điện. Các cửa thoát hiểm phải được thiết kế có thể mở ngay lập tức mà không cần chìa khóa hay bất kỳ dụng cụ hỗ trợ nào, bảo đảm rút ngắn tối đa thời gian thoát hiểm khi xảy ra sự cố.

Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu tăng cường trách nhiệm của thuyền trưởng và thuyền viên. Thuyền trưởng phải phân công thuyền viên tuần tra, giám sát khu vực hành khách và tình trạng tàu tối thiểu mỗi giờ một lần, đồng thời ghi chép đầy đủ vào nhật ký tàu. Quy định này góp phần phát hiện sớm các nguy cơ mất an toàn, hạn chế sự cố phát sinh trong quá trình khai thác.

Ngoài ra, các tàu phải tổ chức diễn tập định kỳ về sử dụng thiết bị cứu sinh và quy trình thoát nạn ít nhất 6 tháng một lần, có ghi chép và lưu lại hình ảnh. Đây là yêu cầu mang tính thực tiễn cao, nhằm bảo đảm thuyền viên luôn trong trạng thái sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp, thay vì chỉ dừng ở lý thuyết.

Có thể thấy, Thông tư đã chuyển trọng tâm từ việc “có thiết bị” sang “thiết bị phải hoạt động hiệu quả và con người phải sử dụng thành thạo”.

Siết chặt yêu cầu bảo vệ môi trường, kiểm soát toàn diện hoạt động xả thải

Cùng với yêu cầu về an toàn, vấn đề bảo vệ môi trường được đặt ra với tiêu chuẩn cao và cụ thể hơn. Các tàu du lịch lưu trú, nhà hàng nổi, khách sạn nổi phải tuân thủ nghiêm các quy định về xả thải theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phòng ngừa ô nhiễm do phương tiện thủy nội địa.

Đáng chú ý, Thông tư quy định rõ việc trang bị các thiết bị ngăn ngừa ô nhiễm, bao gồm:

• Thiết bị phân ly dầu – nước đạt tiêu chuẩn 15 phần triệu (ppm) đối với tàu sử dụng động cơ diesel có tổng công suất lớn hơn 220 kW. Thiết bị này phải bảo đảm sau khi xử lý, hàm lượng dầu trong nước thải không vượt quá ngưỡng cho phép;

• Hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt hoặc két chứa nước thải để chuyển đến nơi tiếp nhận, xử lý theo quy định;

• Thiết bị lưu giữ rác thải, không được xả trực tiếp xuống môi trường nước.

Các thiết bị này không chỉ phải được lắp đặt mà còn phải được kiểm tra trong suốt quá trình chế tạo, lắp đặt và khai thác, bảo đảm hoạt động ổn định, hiệu quả.

Việc quy định cụ thể từng loại thiết bị cho thấy cơ quan quản lý đã chuyển từ yêu cầu mang tính nguyên tắc sang kiểm soát chi tiết, nhằm khắc phục tình trạng “có quy định nhưng khó thực hiện” trước đây.

Tác động và yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp, địa phương

Việc triển khai Thông tư 66/2025/TT-BXD sẽ tác động trực tiếp đến các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ du lịch đường thủy. Trong ngắn hạn, nhiều doanh nghiệp sẽ phải rà soát lại toàn bộ phương tiện, đầu tư nâng cấp, bổ sung trang thiết bị hoặc thay thế những tàu không đáp ứng yêu cầu.

Điều này có thể tạo ra áp lực về chi phí và thời gian. Tuy nhiên, xét về lâu dài, đây là bước đi cần thiết để:

• Nâng cao chất lượng dịch vụ;

• Giảm thiểu rủi ro tai nạn;

• Tăng sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đối với các địa phương có hoạt động du lịch đường thủy phát triển mạnh như Quảng Ninh, việc thực hiện nghiêm các quy định này càng có ý nghĩa quan trọng. Khi các tiêu chuẩn về an toàn và môi trường được nâng lên, không chỉ góp phần bảo vệ hệ sinh thái vịnh, mà còn củng cố niềm tin của du khách, xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện và chuyên nghiệp.

Khẳng định xu hướng chuẩn hóa và phát triển bền vững

Có thể khẳng định, Thông tư 66/2025/TT-BXD không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật mang tính kỹ thuật, mà còn thể hiện rõ xu hướng chuyển từ “quản lý” sang “chuẩn hóa” hoạt động du lịch đường thủy.

Khi các yêu cầu về phương tiện, vận hành và môi trường được quy định đồng bộ, chặt chẽ, lợi ích mang lại không chỉ dành cho doanh nghiệp mà còn cho cộng đồng, du khách và hệ sinh thái tự nhiên.

File đính kèm: 66-bxd