Tiếp cận thông tin là một trong những quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội. Tuy nhiên, để quyền tiếp cận thông tin được thực hiện đúng mục đích, hiệu quả và không bị lợi dụng, pháp luật đã quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm cũng như trách nhiệm xử lý đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp cơ quan, tổ chức thực hiện đúng trách nhiệm cung cấp thông tin mà còn giúp người dân sử dụng quyền tiếp cận thông tin một cách đúng đắn, góp phần xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch và thượng tôn pháp luật.
- CÁC HÀNH VI BỊ NGHIÊM CẤM
Theo Điều 5 Luật tiếp cận thông tin năm 2026, các hành vi bị nghiêm cấm như sau:
- Cố ý cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, trì hoãn cung cấp thông tin; không cung cấp thông tin theo quy định; hủy hoại thông tin; làm giả thông tin.
- Cung cấp, sử dụng thông tin để chống lại Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phá hoại chính sách đoàn kết, xúc phạm tín ngưỡng, tôn giáo, kỳ thị, chia rẽ dân tộc, kích động bạo lực, gây ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội.
- Cung cấp, sử dụng thông tin nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín, gây kỳ thị về giới, gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản, xâm phạm các quyền và lợi ích hợp pháp khác của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
- Cản trở, đe dọa, trù dập người yêu cầu, người cung cấp thông tin; cản trở hoạt động cung cấp thông tin.
- Phát tán, mua bán trái pháp luật hoặc cố ý làm lộ thông tin được cung cấp liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh theo quy định tại Điều 16 của Luật này.;
- Lợi dụng việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, gây cản trở đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức.
2. XỬ LÝ VI PHẠM
Theo Điều 6 Luật tiếp cận thông tin năm 2026:
- Người nào có hành vi vi phạm quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Người cung cấp thông tin có hành vi vi phạm pháp luật, nếu gây thiệt hại thì phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật.
- Người thực hiện quyền tiếp cận thông tin sử dụng thông tin được cung cấp gây ảnh hưởng xấu đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc của người khác thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Quyền tiếp cận thông tin là công cụ quan trọng để bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, quyền này phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và gắn liền với trách nhiệm của cả người cung cấp thông tin và người tiếp nhận thông tin. Việc nghiêm chỉnh chấp hành các quy định về tiếp cận thông tin, không thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm và nâng cao ý thức sử dụng thông tin đúng mục đích sẽ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, an toàn và minh bạch trong xã hội.
