Ngày 12 tháng 12 năm 2025, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư số 26/2025/TT-BTP nhằm hướng dẫn chi tiết việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL). Thông tư này không chỉ kế thừa các quy định trước đây mà còn bổ sung nhiều hướng dẫn mới nhằm nâng cao chất lượng chính sách và hiện đại hóa quy trình pháp lý.
- Phạm vi điều chỉnh toàn diện
Thông tư hướng dẫn cụ thể về việc lập danh mục văn bản quy định chi tiết, đăng ký xây dựng VBQPPL, cũng như các quy trình quan trọng như: đánh giá tác động của chính sách, đánh giá tác động của thủ tục hành chính và kỹ thuật soạn thảo một số nội dung đặc thù. Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu cơ quan chủ trì phải đăng tải hồ sơ dự án luật, pháp lệnh trên Cổng Pháp luật quốc gia kể từ ngày gửi hồ sơ cho đến khi được thông qua.
- Đổi mới trong lập danh mục và đăng ký xây dựng văn bản
Thông tư quy định rõ trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang Bộ và chính quyền địa phương trong việc lập danh mục văn bản quy định chi tiết.
- Ở cấp tỉnh: Các cơ quan chuyên môn căn cứ vào văn bản cấp trên để đề xuất danh mục, gửi Sở Tư pháp tổng hợp báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
- Ở cấp xã: Các phòng chuyên môn đề xuất danh mục văn bản dựa trên luật và nghị quyết của Quốc hội, gửi Văn phòng Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã để báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định.
- Chú trọng đánh giá tác động chính sách (RIA)
Việc xây dựng nội dung chính sách hiện nay yêu cầu sự chi tiết và khoa học hơn. Chính sách phải có tên gọi rõ ràng dựa trên mục tiêu và giải pháp. Khi đánh giá tác động, cơ quan soạn thảo phải xem xét trên nhiều phương diện:
- Hệ thống pháp luật: Đánh giá tính hợp hiến, hợp pháp và tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
- Kinh tế – xã hội: Xem xét toàn diện lợi ích, chi phí đối với các nhóm đối tượng, bao gồm cả tác động đến môi trường, y tế, chuyển đổi số và an ninh quốc phòng.
- Giới và thủ tục hành chính: Đánh giá cơ hội thụ hưởng quyền lợi giữa các giới và sự cần thiết của các thủ tục hành chính dự kiến ban hành.
- Kiểm soát chặt chẽ thủ tục hành chính (TTHC)
Thông tư 26 đặt ra các tiêu chuẩn khắt khe cho việc ban hành TTHC mới. Các thủ tục phải đảm bảo tính cần thiết, hợp lý và tối ưu hóa chi phí tuân thủ. Đặc biệt, Thông tư ưu tiên việc giải quyết TTHC trên môi trường điện tử và yêu cầu không được bắt người dân cung cấp lại các giấy tờ đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công.
- Hướng dẫn kỹ thuật soạn thảo chuyên sâu
Chương V của Thông tư cung cấp các mẫu và cách thức soạn thảo cụ thể cho các nội dung phức tạp như:
- Nội dung giao quy định chi tiết.
- Điều khoản chuyển tiếp để xử lý các trường hợp quá độ khi văn bản mới thay thế văn bản cũ.
- Các loại văn bản hành chính đặc thù như: văn bản đính chính, văn bản tạm ngưng hiệu lực và văn bản hướng dẫn áp dụng VBQPPL.
- Hiệu lực thi hành
Thông tư 26/2025/TT-BTP chính thức có hiệu lực từ ngày 15 tháng 12 năm 2025. Thông tư này thay thế cho Thông tư số 03/2022/TT-BTP. Các hồ sơ chính sách hoặc dự thảo văn bản đã gửi thẩm định hoặc trình cơ quan có thẩm quyền trước ngày này sẽ không áp dụng quy định của Thông tư mới.
Việc xây dựng một chính sách cũng giống như thiết kế một bản vẽ kỹ thuật cho một cây cầu. Thông tư 26 chính là bộ tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết, yêu cầu người kỹ sư (cơ quan soạn thảo) không chỉ phải xác định rõ mục đích của cây cầu (tên chính sách) mà còn phải tính toán kỹ lưỡng tải trọng (đánh giá tác động kinh tế), vật liệu phù hợp (tính hợp pháp) và đảm bảo người dân qua lại thuận tiện nhất với chi phí thấp nhất (tối ưu hóa thủ tục hành chính).
File đính kèm:
Thông tư số 26 hướng dẫn xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật.pdf
Phụ lục I – Danh mục và đăng ký VBQPPL (final)
Phụ lục II – Đánh giá tác động chính sách (final)
Phụ lục III – Bieu mau (final)
Phụ lục III – Bieu mau 01 (final)
Phụ lục III – Bieu mau 02 (final)
Phụ lục III – Bieu mau 03.ĐGTĐ-PC (final)
Phụ lục III – Bieu mau 04.ĐGTĐ-SCM (final)
